Kantar Sözlüğü
Kantar ve Tartım Terimleri Sözlüğü
Loadcell, dara, brüt ağırlık, DBA, VGM, RFID ve daha fazlası — tır kantarı ve kantar otomasyonu sektöründe sık kullanılan terimlerin açık ve anlaşılır açıklamaları.
A
Ağırlık Göstergesi (İndikatör)
Kantar üzerindeki yük hücrelerinden gelen sinyali işleyip ekranda ağırlık değeri olarak gösteren elektronik cihaz.
Ağırlık göstergesi (indikatör), kantar platformundaki loadcell'lerden gelen elektriksel sinyali sayısal ağırlık değerine çeviren ve operatöre ekranda gösteren elektronik ünitedir. Kantar otomasyon yazılımı, tartım verisini genellikle RS232 veya benzeri bir seri bağlantı üzerinden doğrudan indikatörden okur. Aynı anda yalnızca tek bir yazılımın indikatöre bağlanabilmesi, kurulum sırasında dikkat edilmesi gereken önemli bir noktadır.
Aks (Dingil) Ağırlığı
Bir aracın her bir aksına/dingiline binen ağırlık; bazı kantar sistemleri toplam ağırlığın yanı sıra aks bazlı ağırlığı da ölçebilir.
Aks (dingil) ağırlığı, bir aracın toplam ağırlığının, üzerindeki her bir aksa dağılan payıdır. Karayolu mevzuatı, azami aks yükü sınırları belirler; bu sınırların aşılması yol altyapısına zarar verir ve cezai yaptırıma tabidir. Bazı gelişmiş kantar/loadcell dizilimleri, toplam ağırlığın yanında aks bazlı ağırlık ölçümü de sunabilir.
İlgili terimler: Azami Yüklü Ağırlık (Taşıma Kapasitesi), Brüt Ağırlık.
Araç Kantarı
Otomobilden tıra kadar her tür karayolu taşıtının tartılabildiği genel amaçlı kantar sistemlerinin ortak adı.
Araç kantarı, tır kantarı, kamyon kantarı ve daha küçük ticari araç kantarlarını kapsayan genel bir terimdir. Kapasite (ton), platform uzunluğu (metre) ve kurulum tipi (zemin üstü/zemin içi) seçimi, hangi araç tiplerinin ağırlıklı olarak tartılacağına göre belirlenir.
İlgili terimler: Tır Kantarı, Kamyon Kantarı.
Azami Yüklü Ağırlık (Taşıma Kapasitesi)
Bir aracın ruhsatında belirtilen, yasal olarak taşıyabileceği en yüksek toplam (brüt) ağırlık.
Azami yüklü ağırlık, bir aracın ruhsatında belirtilen ve yasal olarak aşılmaması gereken en yüksek brüt ağırlık değeridir. Tır kantarında ölçülen brüt ağırlığın, aracın azami yüklü ağırlığını aşıp aşmadığının kontrolü, hem yasal uygunluk hem de yol/altyapı güvenliği açısından önemlidir.
İlgili terimler: Aks (Dingil) Ağırlığı, Kantar Kapasitesi (Ton).
B
Barkod / QR Kod Entegrasyonu
Araç, firma veya ürün kaydının barkod/QR kod okutularak kantar yazılımına otomatik aktarılması.
Barkod/QR kod entegrasyonu, araç kartı, firma kimliği veya ürün etiketinin bir okuyucu ile taratılarak ilgili bilgilerin kantar otomasyon yazılımına otomatik olarak aktarılmasını sağlayan bir yöntemdir. Plaka tanıma veya RFID'nin uygun olmadığı senaryolarda (ör. yaya/el arabası tartımı) alternatif bir tanıma yöntemi olarak kullanılabilir.
İlgili terimler: RFID, Plaka Tanıma (LPR).
Beton Santrali Kantarı
Hazır beton tesislerinde hem hammadde girişinin hem de dolu beton mikserlerinin tartıldığı kantar uygulaması.
Beton santrali kantarı, hazır beton üretim tesislerinde hem kum/çakıl/çimento gibi hammaddelerin girişinin hem de üretilen betonun sevkiyat sırasında mikser araçlarla çıkışının tartılıp kayıt altına alındığı bir tır kantarı uygulamasıdır. Üretim planlaması ve maliyet kontrolü için doğru ve hızlı tartım kritik önemdedir.
İlgili terimler: Kantar Otomasyonu, Tartım Fişi.
Brüt Ağırlık
Aracın, yükün ve varsa kabın/konteynerin birlikte tartılan toplam ağırlığı.
Brüt ağırlık, taşınan yükle birlikte aracın (veya konteynerin) tüm bileşenlerinin toplam ağırlığıdır. Tır kantarında araç dolu haldeyken alınan tartım değeri brüt ağırlığı verir. Net ağırlığı bulmak için brüt ağırlıktan aracın boş ağırlığı (dara) çıkarılır. Konteyner taşımacılığında brüt ağırlığın doğrulanmış şekilde beyan edilmesi VGM (Verified Gross Mass) kapsamında zorunludur.
İlgili terimler: Dara, Net Ağırlık.
Bulut Tabanlı Kantar Yazılımı
Tartım verilerinin yerel bir bilgisayar yerine internet üzerinden bulut sunucularda tutulduğu kantar yazılımı modeli.
Bulut tabanlı kantar yazılımı, tartım verilerinin kantar sahasındaki yerel bir bilgisayara değil, internet üzerinden erişilebilen bulut sunuculara kaydedildiği bir yazılım mimarisidir. Verilere herhangi bir yerden, herhangi bir cihazdan tarayıcı üzerinden erişilebilmesini sağlar; çoklu şube/kantar yönetimi için özellikle avantajlıdır.
İlgili terimler: Mobil Kantar Takibi, Çoklu Kantar Yönetimi.
D
Damgalama
Kalibrasyonu/muayenesi tamamlanan bir tartı aletinin, uygunluğunu gösteren resmi mühürle işaretlenmesi.
Damgalama, bir tartı aletinin (kantarın) periyodik muayene ve kalibrasyonu tamamlandıktan sonra, ilgili mevzuata uygunluğunu gösteren resmi bir mühür/damga ile işaretlenmesidir. Damgası bulunmayan veya süresi geçmiş bir kantarın ticari amaçla kullanılması mevzuata aykırıdır.
İlgili terimler: Kalibrasyon, Ölçü ve Ayar Ruhsatı.
Dara
Aracın yüksüz (boş) haldeki ağırlığı.
Dara, bir aracın üzerinde herhangi bir yük olmadan, boş haldeki ağırlığıdır. Net ağırlık hesaplanırken brüt ağırlıktan dara değeri çıkarılır: Net Ağırlık = Brüt Ağırlık − Dara. Kantar otomasyon yazılımları, sık kullanılan araçların dara değerlerini plaka bazında sisteme kaydedip her tartımda otomatik olarak eşleştirebilir; bu da tek tartımla (yalnızca dolu araç tartılarak) net ağırlığın hesaplanmasını sağlar.
İlgili terimler: Brüt Ağırlık, Net Ağırlık.
DBA (Doğrulanmış Brüt Ağırlık)
Konteyner taşımacılığında T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na yapılması zorunlu brüt ağırlık bildirim sistemi.
DBA (Doğrulanmış Brüt Ağırlık), konteynerle taşınan yüklerin brüt ağırlığının, yetkilendirilmiş bir kantar üzerinden tartılarak T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın sistemine elektronik olarak bildirilmesini kapsayan zorunlu bir düzenlemedir. Uluslararası SOLAS/VGM gerekliliğinin Türkiye'deki karşılığıdır. Kantar otomasyon yazılımımız, tartım tamamlanır tamamlanmaz DBA bildirimini otomatik olarak bakanlık sistemine iletir.
İlgili terimler: VGM (Verified Gross Mass), Liman / Gümrük Kantarı.
Dinamik Tartım
Aracın hareket halindeyken, durmadan geçerken tartılması yöntemi.
Dinamik tartım, aracın kantar platformu üzerinden belirli bir hızla, durmadan geçerken ağırlığının ölçülmesidir. Yüksek trafikli tesislerde işlem hızını artırır, ancak hassasiyeti statik tartıma göre genellikle daha düşüktür. Resmi/ticari amaçlı hassas tartımlarda çoğunlukla statik tartım tercih edilir; dinamik tartım daha çok ön kontrol ve hızlı filtreleme amacıyla kullanılır.
İlgili terimler: Statik Tartım, Tartım Fişi.
E
e-İrsaliye
Kağıt irsaliye yerine geçen, Gelir İdaresi Başkanlığı onaylı entegratörler üzerinden elektronik ortamda düzenlenen sevk belgesi.
e-İrsaliye, mal sevkiyatı sırasında düzenlenmesi zorunlu olan irsaliyenin elektronik ortamda, GİB onaylı özel entegratörler (Uyumsoft, UBL Teknoloji, Luca, EDM Bilişim vb.) üzerinden oluşturulmasıdır. Kantar otomasyon yazılımımız, tartım tamamlanır tamamlanmaz gerekli entegratöre bağlanarak e-İrsaliyeyi otomatik olarak oluşturur — manuel veri girişine gerek kalmaz.
Elektronik Kantar
Ağırlığı loadcell (yük hücresi) sensörleriyle ölçüp dijital olarak gösteren, günümüzün standart kantar teknolojisi.
Elektronik kantar, platform altına yerleştirilen loadcell'lerden gelen sinyalleri bir indikatör aracılığıyla dijital ağırlık değerine çeviren modern tartım sistemidir. Mekanik kantarlara göre daha hassastır ve kantar otomasyon yazılımlarıyla (plaka tanıma, e-İrsaliye, raporlama vb.) doğrudan entegre çalışabilir. Bugün kurulan tüm tır kantarları elektronik sistemlerdir.
İlgili terimler: Mekanik Kantar, Loadcell (Yük Hücresi).
H
Hurda Kantarı
Hurda ve geri dönüşüm tesislerinde farklı malzeme cinslerinin ayrı ayrı tartıldığı, genellikle yapay zeka ürün tanımayla desteklenen kantar uygulaması.
Hurda kantarı, geri dönüşüm ve hurda toplama tesislerinde farklı malzeme cinslerinin (demir, bakır, alüminyum vb.) ayrı ayrı ve doğru şekilde kayıt altına alınması için kullanılan bir tır kantarı uygulamasıdır. Malzeme çeşitliliği nedeniyle sıklıkla yapay zeka ile ürün tanıma modülüyle desteklenir.
İlgili terimler: Yapay Zeka ile Ürün Tanıma, Kantar Otomasyonu.
I
I Kiriş Kantar
Ana taşıyıcı yapısı I profilli çelik kirişlerden oluşan tır kantarı konstrüksiyon tipi.
I kiriş kantar, platformun ana taşıyıcı iskeletinin I profilli çelik kirişlerden oluşturulduğu bir tır kantarı yapı tipidir. Ekonomik ve yaygın kullanılan bir konstrüksiyon türüdür; zemin içi veya zemin üstü kurulumla uygulanabilir.
İlgili terimler: V Kiriş Kantar, Zemin Üstü Kantar.
K
Kalibrasyon
Kantarın ölçüm doğruluğunun standart referans ağırlıklarla test edilip gerekirse ayarlanması işlemi.
Kalibrasyon, bir kantarın ölçtüğü ağırlık değerlerinin, bilinen referans ağırlıklarla karşılaştırılarak doğruluğunun test edilmesi ve gerekirse düzeltilmesi işlemidir. Ticari amaçla kullanılan kantarlar için periyodik kalibrasyon ve muayene yasal bir zorunluluktur. Kalibrasyon hizmetimiz TS EN ISO/IEC 17025 standardı kapsamında yürütülür.
İlgili terimler: Damgalama, Muayene Periyodu.
Kamyon Kantarı
Tır kantarı ile aynı amaçla kullanılan, genellikle daha küçük ve orta tonajlı ticari araçların tartımına uygun kantar sistemi.
Kamyon kantarı, tır kantarı ile teknik olarak aynı prensiple çalışan, ancak genellikle daha kısa platform ve daha düşük kapasite (30-60 ton) ile orta ölçekli ticari araçların tartımına yönelik yapılandırılan kantar sistemidir. Piyasada çoğu zaman "tır kantarı" ile eş anlamlı kullanılır; asıl fark, tesisin ağırlıklı olarak hangi araç tipini tarttığına göre yapılan kapasite ve uzunluk seçimidir.
İlgili terimler: Tır Kantarı, Araç Kantarı.
Kantar Bakımı (Periyodik Bakım)
Kantarın loadcell, indikatör ve mekanik aksamının düzenli aralıklarla kontrol edilip arıza oluşmadan önce müdahale edilmesi.
Kantar bakımı, loadcell bağlantıları, indikatör, kablolama, platform yüzeyi ve mekanik aksamın düzenli aralıklarla kontrol edilerek olası arızaların önceden tespit edilip giderilmesidir. Düzenli bakım, kantarın ölçüm doğruluğunu korur ve beklenmedik arıza kaynaklı üretim/sevkiyat kesintilerini önler.
İlgili terimler: Kalibrasyon, Muayene Periyodu.
Kantar Kapasitesi (Ton)
Bir kantarın güvenle tartabileceği azami toplam ağırlık; tır kantarlarında genellikle 30-120 ton aralığındadır.
Kantar kapasitesi, bir tır kantarının hatasız ve güvenli şekilde tartabileceği azami ağırlığı ton cinsinden ifade eder. Yaygın kapasiteler 30, 60, 80, 100 ve 120 tondur. Doğru kapasite seçimi, tesise giren araçların azami yüklü ağırlığına göre belirlenmelidir — kapasitenin altında seçim, kantara ve loadcell'lere zarar verebilir.
İlgili terimler: Kantar Platform Uzunluğu, Tır Kantarı.
Kantar Kulübesi (Operatör Kabini)
Kantar operatörünün tartım işlemini yönettiği, indikatör ve bilgisayarın bulunduğu saha üstü kabin.
Kantar kulübesi, operatörsüz sistemlerde bile genellikle bakım/izleme amacıyla bulunan, ağırlık göstergesi ve kantar bilgisayarının konumlandırıldığı, platforma yakın kurulan kabindir. Konumu, operatörün aracı ve plakayı net görebileceği şekilde planlanır.
İlgili terimler: Operatörsüz Kantar Sistemi.
Kantar Otomasyon Donanımı
Bir kantar otomasyon sisteminin fiziksel bileşenlerinin (kamera, anten, bariyer, sensör vb.) tamamı.
Kantar otomasyon donanımı; plaka tanıma kamerası, RFID anten, trafik ışığı/bariyer, platform doluluk sensörü, indikatör ve kantar bilgisayarı gibi fiziksel bileşenlerin tamamını ifade eder. Bu donanımlar, kantar otomasyon yazılımı tarafından merkezi olarak yönetilir.
İlgili terimler: Kantar Otomasyonu, Trafik Işığı ve Bariyer Sistemi (Sinyalizasyon).
Kantar Otomasyonu
Plaka tanıma, RFID, kamera ve yazılım entegrasyonuyla tartım sürecinin kısmen veya tamamen otomatikleştirilmesi.
Kantar otomasyonu, tartım sürecindeki manuel adımların (araç/firma/ürün bilgisi girişi, fiş düzenleme, raporlama vb.) yazılım ve donanım entegrasyonlarıyla otomatikleştirilmesidir. Plaka tanıma (LPR), RFID, yapay zeka ile ürün tanıma, otomatik bariyer kontrolü ve e-İrsaliye entegrasyonu, kantar otomasyonunun temel bileşenlerindendir.
İlgili terimler: Plaka Tanıma (LPR), RFID.
Kantar Platform Uzunluğu
Bir tır kantarının platform uzunluğu; tartılacak en uzun araç/dorse tipine göre 6-24 metre arasında seçilir.
Kantar platform uzunluğu, tartılacak araçların tamamının (tır, dorse dahil) platform üzerine sığmasını sağlayacak şekilde seçilmelidir. Genel aralık 6-24 metre arasındadır; kısa araçlar için 6-10 metre, tam boy tır+dorse kombinasyonları için 18-24 metre platformlar tercih edilir.
İlgili terimler: Kantar Kapasitesi (Ton), Tır Kantarı.
Kantar Platformu
Aracın üzerine çıktığı, ağırlığın ölçüldüğü kantarın fiziksel taşıyıcı yapısı.
Kantar platformu, aracın üzerine çıkarak tartıldığı, genellikle çelik konstrüksiyondan üretilen ve altına yerleştirilen loadcell'ler aracılığıyla ağırlığı ileten fiziksel yapıdır. Platform uzunluğu (6-24 metre arası) ve kapasitesi (30-120 ton arası), tartılacak araç tipine göre belirlenir.
İlgili terimler: Kantar Kapasitesi (Ton), Kantar Platform Uzunluğu.
Kantar Rampası
Aracın zemin seviyesinden kantar platformuna çıkışını sağlayan betonarme eğimli yapı (zemin üstü kantarlarda kullanılır).
Kantar rampası, zemin üstü tır kantarlarında aracın zemin seviyesinden platform yüksekliğine güvenli ve kademesiz şekilde çıkmasını sağlayan betonarme eğimli yapıdır. Rampa açısı ve uzunluğu, ağır araçların rahat manevra yapabilmesi için mühendislik hesaplarıyla belirlenir. Zemin içi (çukur tip) kantarlarda rampaya ihtiyaç duyulmaz.
İlgili terimler: Zemin Üstü Kantar, Kantar Temeli (Ankraj Sistemi).
Kantar Raporu (Günlük/Aylık Rapor)
Belirli bir tarih aralığındaki tüm tartım işlemlerinin firma, ürün veya araç bazında filtrelenip listelendiği rapor.
Kantar raporu, kantar otomasyon yazılımının belirli bir tarih aralığındaki tüm tartım kayıtlarını firma, ürün, araç veya operatör bazında filtreleyip listeleyebildiği raporlama çıktısıdır. Genellikle Excel'e aktarılabilir; muhasebe, stok takibi ve performans analizi için kullanılır.
İlgili terimler: Tartım Fişi, Çoklu Kantar Yönetimi.
Kantar Temeli (Ankraj Sistemi)
Kantar platformunun zemine sabitlendiği, yükü zemine aktaran betonarme alt yapı ve bağlantı elemanları.
Kantar temeli, platformun üzerine bindiği yükü güvenli şekilde zemine aktaran betonarme alt yapıdır. Ankraj sistemi ise platformun temele sabitlenmesini sağlayan bağlantı elemanlarını ifade eder. Zemin etüdüne uygun olmayan bir temel, kantarın ölçüm hassasiyetini ve kullanım ömrünü doğrudan etkiler.
İlgili terimler: Kantar Rampası, Kantar Bakımı (Periyodik Bakım).
L
Liman / Gümrük Kantarı
Liman ve gümrük sahalarında konteyner ve araç ağırlığının VGM/DBA mevzuatına uygun şekilde doğrulandığı kantar uygulaması.
Liman/gümrük kantarı, konteynerli taşımacılıkta VGM (Verified Gross Mass) ve DBA bildirim zorunluluklarının karşılanması için liman ve gümrük sahalarında kurulan tır kantarı uygulamasıdır. Yoğun ve kesintisiz araç trafiği nedeniyle genellikle operatörsüz sistemlerle ve otomatik bakanlık bildirimleriyle desteklenir.
İlgili terimler: VGM (Verified Gross Mass), DBA (Doğrulanmış Brüt Ağırlık).
Loadcell (Yük Hücresi)
Üzerine binen fiziksel ağırlığı elektriksel sinyale çeviren, kantarın ölçüm sensörü.
Loadcell (yük hücresi), üzerine gelen mekanik yükü/ağırlığı elektriksel sinyale dönüştüren hassas bir sensördür. Tır kantarı platformunun altına, kapasiteye göre genellikle 6-10 adet loadcell yerleştirilir; bu hücrelerden gelen sinyaller toplanarak indikatöre iletilir ve toplam ağırlık hesaplanır. Loadcell'in doğruluğu ve kalibrasyonu, kantarın ölçüm hassasiyetini doğrudan belirler.
İlgili terimler: Kalibrasyon.
M
Maden Kantarı
Maden ve taş ocağı işletmelerinde ağır iş makinelerinin ve kamyonların yoğun trafiğine uygun, dayanıklı tır kantarı uygulaması.
Maden kantarı, maden ve taş ocağı işletmelerindeki yoğun ve ağır araç trafiğine dayanacak şekilde güçlendirilmiş bir tır kantarı uygulamasıdır. Genellikle yüksek kapasiteli (80-120 ton), aşınmaya dayanıklı platform yüzeyi ve sık kullanıma uygun loadcell dizilimiyle kurulur; çoğunlukla operatörsüz veya yarı otomatik olarak çalıştırılır.
İlgili terimler: Operatörsüz Kantar Sistemi, Kantar Kapasitesi (Ton).
Mekanik Kantar
Ağırlığı elektronik sensör yerine mekanik kaldıraç ve denge sistemleriyle ölçen, günümüzde büyük ölçüde yerini elektronik kantara bırakmış eski nesil kantar tipi.
Mekanik kantar, ağırlığı loadcell gibi elektronik sensörler yerine mekanik kaldıraç kolları ve karşı ağırlık dengeleme sistemleriyle ölçen eski nesil bir tartım teknolojisidir. Elektronik kantarlara kıyasla hassasiyeti ve otomasyona entegrasyon imkânı sınırlıdır; günümüzde yeni kurulumlarda tercih edilmemektedir.
İlgili terimler: Elektronik Kantar, Loadcell (Yük Hücresi).
Mobil Kantar Takibi
Tartım verilerinin akıllı telefon veya tablet üzerinden anlık olarak izlenebilmesi.
Mobil kantar takibi, tesis yöneticilerinin veya müşterilerin, kantar tartım verilerini akıllı telefon veya tablet üzerinden herhangi bir anda görüntüleyebilmesini sağlayan bir özelliktir. Sahadan uzakta olan işletme sahiplerinin operasyonu uzaktan denetlemesine imkân tanır.
İlgili terimler: Bulut Tabanlı Kantar Yazılımı, Çoklu Kantar Yönetimi.
Muayene Periyodu
Ticari kullanımdaki bir kantarın yasal olarak yeniden muayene ve damgalama işleminden geçmesi gereken süre aralığı.
Muayene periyodu, ticari amaçla kullanılan bir tartı aletinin (kantarın) yasal mevzuat gereği belirli aralıklarla yeniden muayeneden geçirilip damgalanması gereken süredir. Periyot dolduğunda kantar yeniden kalibre edilip damgalanmadan ticari işlemlerde kullanılmaya devam edilmesi mevzuata aykırıdır.
İlgili terimler: Kalibrasyon, Damgalama.
N
Net Ağırlık
Brüt ağırlıktan aracın boş ağırlığının (dara) çıkarılmasıyla bulunan, yalnızca yükün ağırlığı.
Net ağırlık, brüt ağırlıktan aracın dara (boş) ağırlığının çıkarılmasıyla elde edilen, yalnızca taşınan yükün ağırlığıdır. Genellikle iki tartım yöntemiyle bulunur: araç önce boşken (dara), sonra dolu haldeyken (brüt) tartılır. Dara değeri sistemde önceden kayıtlıysa, tek tartımla da net ağırlık hesaplanabilir.
İlgili terimler: Brüt Ağırlık, Dara.
O
OIML
Tartı aletlerinin doğruluk sınıflarını ve teknik gerekliliklerini belirleyen uluslararası ölçüler ve tartılar örgütü.
OIML (Uluslararası Yasal Metroloji Örgütü), tartı aletleri dahil ölçüm cihazlarının doğruluk sınıfları ve teknik gerekliliklerini belirleyen uluslararası bir standardizasyon kuruluşudur. Tır kantarlarında sıkça görülen "Class III" gibi doğruluk sınıfı ifadeleri, OIML standartlarına dayanır.
İlgili terimler: Kalibrasyon, TÜRKAK.
Operatörsüz Kantar Sistemi
Plaka tanıma, RFID ve otomatik bariyer kontrolüyle personel müdahalesi olmadan çalışan tam otomatik tartım sistemi.
Operatörsüz kantar sistemi (tam otomatik tartım sistemi), araçların kantar başında herhangi bir personel müdahalesi olmadan, plaka tanıma ve sensör teknolojileri sayesinde kendi kendine tartılıp kayıt altına alındığı bir kantar otomasyon çözümüdür. 7/24 kesintisiz çalışabilir ve insan kaynaklı veri giriş hatalarını ortadan kaldırır.
İlgili terimler: Plaka Tanıma (LPR), Trafik Işığı ve Bariyer Sistemi (Sinyalizasyon).
P
Plaka Tanıma (LPR)
Araç plakasını kamera ve yapay zeka ile otomatik okuyup sisteme kaydeden teknoloji.
Plaka tanıma (LPR — License Plate Recognition), kantar girişindeki bir kameranın araç plakasını görüntü işleme ve yapay zeka ile otomatik olarak okuyup kantar yazılımına ilettiği teknolojidir. Araç platforma girer girmez plaka bilgisi elle giriş yapılmadan sisteme kaydedilir; daha önce tanımlıysa firma, ürün ve dara bilgileri de otomatik eşleştirilir.
İlgili terimler: RFID, Operatörsüz Kantar Sistemi.
Portatif (Taşınabilir) Kantar
Sabit bir sahaya montajlanmadan, ihtiyaç halinde farklı lokasyonlara taşınıp kurulabilen kantar tipi.
Portatif kantar, sabit bir tesise gömülü/montajlı olmayan, modüler platform parçalarıyla farklı sahalara taşınıp hızlıca kurulabilen bir tır kantarı çeşididir. Geçici şantiye, maden ocağı veya mevsimlik tarım toplama noktaları gibi kalıcı yatırımın ekonomik olmadığı durumlarda tercih edilir.
İlgili terimler: Tır Kantarı, Kantar Temeli (Ankraj Sistemi).
R
RFID
Etiketli araçların bir antenden geçerken temassız şekilde otomatik tanınmasını sağlayan kimlik tanıma teknolojisi.
RFID (Radio Frequency Identification), araçlara takılan etiketlerin, kantar girişindeki bir anten üzerinden temassız şekilde okunarak aracın otomatik olarak tanınmasını sağlayan teknolojidir. Plaka tanımaya alternatif veya onu tamamlayıcı olarak kullanılabilir; özellikle sabit/filo araçlarının yoğun giriş-çıkış yaptığı tesislerde hızlı ve güvenilir bir tanıma yöntemidir.
İlgili terimler: Plaka Tanıma (LPR), Operatörsüz Kantar Sistemi.
S
Statik Tartım
Aracın kantar platformu üzerinde tamamen durarak tartılması yöntemi.
Statik tartım, aracın kantar platformu üzerinde tam olarak durarak, hareketsiz haldeyken tartılmasıdır. Dinamik tartıma göre daha yüksek hassasiyet sunar; bu nedenle ticari ve resmi amaçlı tartımlarda (irsaliye, DBA-VGM bildirimi, fatura vb.) yaygın olarak statik tartım kullanılır.
İlgili terimler: Dinamik Tartım, Tartım Fişi.
T
Tarım Ürünleri Kantarı
Tarım ürünü alım noktalarında hasat dönemlerinde yoğun ve hızlı tartım ihtiyacına uygun kantar uygulaması.
Tarım ürünleri kantarı, hububat, pancar, meyve-sebze gibi tarım ürünlerinin alım noktalarında, özellikle hasat döneminde yoğunlaşan araç trafiğini hızlı ve doğru şekilde tartabilecek şekilde yapılandırılan bir tır kantarı uygulamasıdır. İşlem hızını artırmak için sıklıkla plaka tanıma ve tek seferli tartım yöntemiyle birlikte kullanılır.
İlgili terimler: Plaka Tanıma (LPR), Tek Seferli Tartım.
Tartım Fişi
Bir tartım işleminin tarih, araç, firma, ürün ve ağırlık bilgilerini içeren çıktı belgesi.
Tartım fişi, bir tartım işlemi tamamlandığında otomatik olarak oluşturulan; araç plakası, firma, ürün/malzeme cinsi, brüt/dara/net ağırlık, tarih-saat ve operatör bilgilerini içeren çıktı belgesidir. Kantar otomasyon yazılımımızda fiş şablonu sürükle-bırak arayüzle özelleştirilebilir ve tartım tamamlanınca otomatik e-posta ile de gönderilebilir.
İlgili terimler: Kantar Raporu (Günlük/Aylık Rapor).
Tek Seferli Tartım
Aracın yalnızca bir kez (genellikle dolu haldeyken) tartılıp, dara değerinin sistemde önceden kayıtlı olduğu tartım yöntemi.
Tek seferli tartım, aracın yalnızca bir kez (genellikle yüklü haldeyken) tartıldığı ve net ağırlığın, sistemde plaka bazında önceden kayıtlı dara değeri kullanılarak hesaplandığı yöntemdir. Sabit/filo araçların sık tartıldığı tesislerde işlem hızını önemli ölçüde artırır.
İlgili terimler: Çift Seferli Tartım (Giriş-Çıkış Tartımı), Dara.
Termal Yazıcı (Fiş Yazıcısı)
Tartım tamamlandığında kantar fişini otomatik olarak basan, kantar otomasyon sistemine bağlı yazıcı donanımı.
Termal yazıcı, kantar otomasyon yazılımının tartım tamamlandığında oluşturduğu kantar fişini otomatik olarak basmak için kullanılan donanımdır. Genellikle kantar kulübesinde veya operatörsüz sistemlerde araç sürücüsünün kendi fişini alabileceği bir noktada konumlandırılır.
İlgili terimler: Tartım Fişi, Kantar Otomasyonu.
Tır Kantarı
Yüklü veya boş haldeki tırların/kamyonların ağırlığını ölçmek için kullanılan, yüksek kapasiteli sabit veya taşınabilir kantar sistemi.
Tır kantarı, tır ve kamyon gibi ağır ticari araçların brüt, dara ve net ağırlığını ölçmek amacıyla kurulan, genellikle 30-120 ton kapasiteli ve 6-24 metre uzunluğunda platforma sahip tartım sistemidir. Lojistik, maden, tarım, inşaat ve gümrük gibi birçok sektörde; sevkiyat kontrolü, fatura/irsaliye doğruluğu, aks yükü denetimi ve yasal DBA-VGM bildirimleri için kullanılır. Kurulum tipine göre zemin üstü veya zemin içi (çukur tip), yapısına göre I kiriş, V kiriş veya tam çelik konstrüksiyon olarak sınıflandırılır.
İlgili terimler: Kamyon Kantarı, Kantar Kapasitesi (Ton).
Trafik Işığı ve Bariyer Sistemi (Sinyalizasyon)
Kantar otomasyonuna entegre çalışan, araç giriş-çıkışını yönlendiren ışık ve bariyer donanımı.
Trafik ışığı ve bariyer sistemi, kantar otomasyon yazılımının tartım durumuna göre (araç bekliyor / tartılıyor / geçebilir) otomatik olarak tetiklediği sinyalizasyon donanımıdır. Operatörsüz kantar sistemlerinin temel bileşenlerinden biridir; araç trafiğinin güvenli ve düzenli akmasını sağlar.
İlgili terimler: Operatörsüz Kantar Sistemi, Plaka Tanıma (LPR).
TÜRKAK
Türkiye'de kalibrasyon ve muayene kuruluşlarını akredite eden ulusal akreditasyon kurumu.
TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu), laboratuvarların ve kalibrasyon/muayene kuruluşlarının uluslararası standartlara (ör. ISO/IEC 17025) uygunluğunu belgeleyen ulusal akreditasyon kurumudur. Bir kantar kalibrasyon hizmetinin TÜRKAK akredite bir kuruluş tarafından ISO/IEC 17025 kapsamında yapılması, sonuçların resmi geçerliliği açısından önemlidir.
İlgili terimler: Kalibrasyon, OIML.
U
UETDS
Yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinin elektronik ortamda bakanlığa bildirildiği zorunlu takip sistemi.
UETDS (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi), karayolu taşımacılığı yapan firmaların taşıdıkları eşya, kargo ve yolcu hareketlerini T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na elektronik olarak bildirmesini sağlayan zorunlu bir sistemdir. Kantar otomasyon yazılımımız, tartım verilerini UETDS bildirim sürecine entegre edebilir.
İlgili terimler: DBA (Doğrulanmış Brüt Ağırlık).
V
V Kiriş Kantar
Ana taşıyıcı yapısı V profilli çelik kirişlerden oluşan, üstün burulma direncine sahip tır kantarı konstrüksiyon tipi.
V kiriş kantar, platformun taşıyıcı iskeletinin V profilli çelik kirişlerle oluşturulduğu, I kirişe göre burulma ve eğilme dayanımı daha yüksek olan bir tır kantarı yapı tipidir. Ağır ve yoğun trafikli tesislerde tercih edilir.
İlgili terimler: I Kiriş Kantar.
VGM (Verified Gross Mass)
Konteynerle taşınan yükün doğrulanmış brüt kütlesinin gemiye yüklenmeden önce beyan edilmesi zorunluluğu.
VGM (Verified Gross Mass — Doğrulanmış Brüt Kütle), SOLAS sözleşmesi kapsamında, konteynerle deniz yoluyla taşınacak yüklerin gemiye yüklenmeden önce doğrulanmış brüt ağırlığının beyan edilmesini zorunlu kılan uluslararası bir düzenlemedir. Türkiye'de bu süreç DBA sistemiyle birlikte yürütülür. Kantar otomasyon yazılımımız VGM beyanını otomatik olarak oluşturur.
İlgili terimler: DBA (Doğrulanmış Brüt Ağırlık), Liman / Gümrük Kantarı.
Y
Yapay Zeka ile Ürün Tanıma
Kamera görüntüsünden yapay zeka ile taşınan malzemenin cinsinin otomatik olarak belirlenmesi.
Yapay zeka ile ürün tanıma, araç kasasındaki görüntünün yapay zeka algoritmalarıyla analiz edilerek taşınan malzemenin türünün (hurda, kum, kömür, tarım ürünü vb.) otomatik olarak belirlenmesi ve tartım kaydına işlenmesidir. Operatörün malzeme cinsini elle seçme ihtiyacını ortadan kaldırarak hem hız kazandırır hem de veri giriş hatalarını azaltır.
İlgili terimler: Hurda Kantarı, Kantar Otomasyonu.
Z
Zemin Üstü Kantar
Kazı gerektirmeden, betonarme rampalarla kurulan, zemin seviyesinin üzerinde konumlanan tır kantarı tipi.
Zemin üstü kantar, kazı gerektirmeden, betonarme rampalar üzerinden aracın kantara çıktığı bir tır kantarı kurulum tipidir. Çukur tip kantara göre kurulum süresi ve maliyeti genellikle daha düşüktür; bakım ve erişim kolaylığı sağlar. Zemin Üstü Tip B modelimiz 10 yıl garanti kapsamındadır.
İlgili terimler: Kantar Rampası.
Ç
Çift Seferli Tartım (Giriş-Çıkış Tartımı)
Aracın hem boş hem dolu haldeyken iki kez tartılarak net ağırlığın hesaplandığı geleneksel tartım yöntemi.
Çift seferli tartım, aracın tesise girişte bir kez (genellikle boşken, dara), yüklendikten sonra çıkışta bir kez daha (dolu, brüt) tartılarak net ağırlığın iki tartım farkından hesaplandığı yöntemdir. Dara değerinin sistemde kayıtlı olmadığı veya değişken olduğu durumlarda kullanılır.
İlgili terimler: Tek Seferli Tartım, Dara.
Çoklu Kantar Yönetimi
Farklı lokasyonlardaki birden fazla kantarın tek bir merkezi panelden izlenip yönetilmesi.
Çoklu kantar yönetimi, birden fazla tesise veya lokasyona yayılmış kantarların tartım verilerinin, kullanıcı yetkilerinin ve raporlamasının tek bir merkezi yazılım paneli üzerinden yönetilebilmesini sağlayan bir özelliktir. Birden fazla şubesi/sahası olan işletmeler için operasyonel kontrolü kolaylaştırır.
İlgili terimler: Bulut Tabanlı Kantar Yazılımı, Mobil Kantar Takibi.
Çukur Tip Kantar (Zemin İçi)
Platformu zemin seviyesiyle aynı hizada, gömülü şekilde kurulan tır kantarı tipi.
Çukur tip (zemin içi) kantar, platformun zemin seviyesiyle aynı düzlemde, toprağa gömülü olarak kurulduğu bir tır kantarı çeşididir. Rampa gerektirmediği için saha düzenini bozmaz ve araç trafiğini engellemez — özellikle alan kısıtı olan tesisler için tercih edilir. Kurulumu, kazı ve inşaat işlemleri gerektirdiğinden zemin üstü modellere göre daha uzun sürebilir.
Ö
Ölçü ve Ayar Ruhsatı
Bir tartı aletinin ticari kullanım için yetkili kurumlarca uygun bulunduğunu gösteren resmi belge.
Ölçü ve ayar ruhsatı, bir tartı aletinin (kantarın) ilgili mevzuata uygun şekilde muayene edilip damgalandığını ve ticari amaçla kullanıma uygun olduğunu gösteren resmi belgedir. Ticari faaliyette kullanılan tüm kantarlar için periyodik muayene ve damgalama yasal bir zorunluluktur.
İlgili terimler: Damgalama, Muayene Periyodu.